Nội dung chính
Vietnam thu về gần 300 triệu USD từ xuất khẩu bột cá năm 2025, mở ra tiềm năng khổng lồ cho ngành thủy sản.
Thành tựu xuất khẩu bột cá năm 2025
Trong hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố rằng kim ngạch xuất khẩu bột cá của Việt Nam đã chạm mức 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy giá trị thực tế còn lớn hơn.
Thị trường toàn cầu và vị thế của Trung Quốc
Nhìn chung, nhu cầu bột cá trên thế giới đang tăng mạnh vì nó là nguồn protein, axit amin và chất béo quan trọng cho thức ăn chăn nuôi. Theo VASEP, Peru là nhà sản xuất lớn nhất, chiếm khoảng 20% sản lượng toàn cầu, trong khi Trung Quốc là nước nhập khẩu bột cá nhiều nhất, chiếm tới 90% thị trường quốc tế. Điều này tạo cơ hội cho các nhà sản xuất Việt Nam cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho một thị trường tiêu thụ khổng lồ.
Tiềm năng nội địa: từ nuôi trồng tới sản xuất bột cá
- Tổng sản lượng thủy sản năm 2025: 9,95 triệu tấn (+3% so với 2024).
- Sản lượng khai thác: 3,83 triệu tấn; nuôi trồng: 6,1 triệu tấn (+5,1%).
- Sản lượng thức ăn thủy sản: 5,39 triệu tấn, trong đó tôm 1,4 triệu tấn, cá tra 2,02 triệu tấn.
Theo Chiến lược Phát triển Thủy sản Việt Nam tới năm 2030, sản lượng nuôi trồng dự kiến đạt 7 triệu tấn vào năm 2030, kéo theo nhu cầu nguyên liệu phụ phẩm ngày càng tăng.
Case study: Doanh nghiệp biến phế phẩm thành lợi nhuận
Công ty TNHH Phúc Lộc (TP.HCM)
Ông Nguyễn Thành Lộc, Giám đốc công ty, cho biết doanh nghiệp thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm mỗi ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, công ty có thể nâng hàm lượng đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.
Công ty TNHH Tứ Hải (TP.HCM)
Ông Đào Quốc Tuấn, Tổng Giám đốc, chia sẻ rằng xương cá đục sau khi sấy khô được xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, mang về 10‑12 tỷ đồng/năm. Công ty đang tìm nguồn cung cấp để mở rộng quy mô.
Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam
Viện đang khai thác ghẹ tạp để chế biến riêu ghẹ đóng hộp và sản xuất bột chitosan – nguyên liệu cho ngành y tế và nông nghiệp, với giá bán lên tới 1.000 USD/kg.
Triển vọng tương lai và đề xuất chính sách
Theo TS Phạm Quốc Huy (Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam), phụ phẩm thủy sản có thể cung cấp tới 490.000 tấn thực phẩm từ đầu tôm, 100.000 tấn thịt vụn và dạ dày cá tra, 150.000 tấn mỡ cá tra, và hơn 900.000 tấn nguyên liệu cho thức ăn chăn nuôi. Ngoài ra, 147.000 tấn phụ phẩm đầu và vỏ tôm, cùng 80.000 tấn da và bong bóng cá có thể chuyển thành peptide, enzyme, vật liệu sinh học và bao bì phân hủy.
Để biến phế phẩm thành “vàng xanh”, TS Huy khuyến nghị:
- Điều chỉnh mã HS để bột cá được tính vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản (theo Thông tư số 11).
- Triển khai các ưu đãi thuế, tín dụng xanh cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến.
- Tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý để xây dựng chuỗi giá trị bền vững.
Kết luận
Với kim ngạch 300 triệu USD và nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng, bột cá đang trở thành nguồn thu nhập quan trọng cho ngành thủy sản Việt Nam. Khi các doanh nghiệp nắm bắt chính sách hỗ trợ và đầu tư công nghệ, phế phẩm sẽ không còn là rác thải mà là “vàng xanh” nuôi dưỡng nền kinh tế tuần hoàn và nâng vị thế Việt Nam trên bản đồ xuất khẩu thế giới.
Bạn nghĩ doanh nghiệp của mình có thể khai thác tiềm năng này như thế nào? Hãy chia sẻ ý kiến và đăng ký nhận bản tin để cập nhật thêm các xu hướng mới.