Bối cảnh: Hai thập kỷ cảnh báo biến đổi khí hậu

Trong gần 20 năm qua, Bill Gates đã chi hàng tỉ đô la để nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và kêu gọi hành động toàn cầu. Tuy nhiên, trong một bài viết dài trên GateNotes, ông đã đưa ra một góc nhìn mới, cho rằng việc tập trung quá mức vào giảm nhiệt độ toàn cầu có thể khiến chúng ta bỏ lỡ những giải pháp thực tiễn hơn cho người nghèo.

Thay đổi quan điểm: Đầu tư vào đời sống thay vì chỉ giảm khí thải

Trong bài viết 17 trang trên GateNotes, Gates nhấn mạnh: “Biến đổi khí hậu có hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt đối với người dân nghèo, nhưng không dẫn tới thảm họa diệt vong toàn nhân loại.” Ông đề xuất chuyển nguồn lực sang các dự án như nông nghiệp bền vững, chống bệnh tật và xóa đói giảm nghèo – những yếu tố trực tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống.

Những lời kêu gọi cụ thể

• Đầu tư vào nghiên cứu vaccine và phòng chống sốt rét thay vì chỉ giảm 0,1 độ nhiệt độ.
• Hỗ trợ nông dân cải thiện phương pháp chăn nuôi để giảm phát thải mà không làm giảm thu nhập.
• Xây dựng hệ thống y tế cơ sở ở các khu vực thiếu thốn.

Phản ứng và tranh cãi

Quan điểm mới nhanh chóng bị chỉ trích. FastCompany mô tả: “Sau 20 năm tự định vị mình là chuyên gia khí hậu, Gates hiện đang đưa ra những lập luận ngụy biện, làm lộ rõ sự cả gan của một tỉ phú nghĩ rằng mình có thể thuyết giảng cho thế giới.” Nhiều người cho rằng, nếu ngay cả Gates – một người có tài nguyên vô hạn – còn nghi ngờ mức độ nguy hiểm của biến đổi khí hậu, thì họ sẽ không tin vào những cảnh báo hiện tại.

Phân tích sâu: Tác động không đồng đều

The New York Times giải thích rằng biến đổi khí hậu không phải là một “thiên thạch” tàn phá toàn bộ hành tinh, mà là một hiện tượng có tác động không đồng đều. Các thảm họa như sóng nhiệt, bão mạnh hay lũ lụt ảnh hưởng nặng nề nhất tới người nghèo, những người không có khả năng di dời hoặc xây dựng nhà cửa kiên cố.

Ngược lại, các chính sách môi trường khắt khe – như cấm xe xăng ở Đan Mạch hoặc giảm số lượng gia súc – thường tạo gánh nặng cho người nghèo hơn người giàu. Những biện pháp này, dù có ý tốt, lại có thể làm tăng chi phí sinh hoạt mà không mang lại lợi ích thiết thực cho những người cần nhất.

Kết luận: Chiến lược mới cho tương lai

Gates nhấn mạnh rằng, nếu phải lựa chọn giữa “giảm 0,1 độ nhiệt độ” và “tiêu diệt sốt rét”, ông sẽ chọn giải pháp thứ hai vì nó mang lại lợi ích trực tiếp cho hàng triệu người. Ông mong rằng các nhà lãnh đạo tại COP30 (Brazil, 10‑21/11) sẽ phân bổ ngân sách khí hậu một cách thông minh, tập trung vào các dự án cải thiện đời sống thay vì chỉ giảm phát thải.

Việc thay đổi quan điểm này không chỉ là một tuyên bố cá nhân mà còn mở ra một cuộc thảo luận rộng hơn về cách chúng ta cân bằng giữa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người nghèo.